2.5 Leren voor Duurzame Ontwikkeling

“Leerlingen krijgen in het onderwijs al veel kennis aangereikt die je als randvoorwaardelijk voor het leren over duurzame ontwikkeling kunt bestempelen. Het gaat dan om basiskennis uit natuuronderwijs, aardrijkskunde en geschiedenis. Met leren voor duurzame ontwikkeling willen we bereiken dat scholieren leren met zorg, respect en verantwoordelijkheid met elkaar en hun omgeving om te gaan. Dat zij zich bewust worden van hun eigen rol in het geheel; dat zij zich ervan bewust worden dat zij zelf keuzes kunnen maken en dus leren om af te wegen. Duurzame ontwikkeling raakt ook aan burgerschap. Het klimaatvraagstuk biedt wat ons betreft inhoud (content) om de beoogde leerprocessen voor duurzame ontwikkeling aan op te hangen. Leren voor Duurzame Ontwikkeling is in feite Leren voor de toekomst”, aldus Ellen Leussink.

Ellen Leussink is werkzaam als coördinator Pijler Onderwijs voor het programma ‘Leren voor Duurzame Ontwikkeling (LvDO)’. Het programma stelt zich ten doel om bij maatschappelijke actoren, waaronder het onderwijs, leerprocessen op gang te brengen die gericht zijn op een meer duurzame afweging.

Duurzame ontwikkeling is een complex begrip, waarbij veel verschillende aspecten een rol spelen. LvDO geeft leerlingen competenties mee waarmee ze later in hun (beroeps)situatie beslissingen kunnen nemen die in lijn zijn met duurzaamheid. Competenties worden hierbij gedefinieerd als het geheel van kennis, vaardigheden en persoonlijke kwaliteiten (attitude).

Hieronder volgen twee duurzaamheidscompetenties die de term verduidelijken:

(Wereld-)Burgerschap en rentmeesterschap
Zorgen voor jezelf, voor anderen en voor de fysieke werkelijkheid.

• Bereidheid om te luisteren naar elkaar
• Aan anderen denken en hun kwaliteit van leven (welvaart + welzijn)
• Voorkomen van afwenteling op bevolkingsgroepen en hun omgeving elders
• Geen competitie maar samenwerking
• Bijdrage leveren aan een veilige omgeving
• Voorkomen van milieuvervuiling en natuuraantasting
• Zuinig omgaan met (eindige) grondstoffen.

Onzekerheid en voorzorg
Je kunt niet altijd alles weten. Zo kun je bij de klimaatproblematiek blijven doorzoeken naar de precieze oorzaak terwijl al wel duidelijk is dat er wat moet gebeuren. Bij duurzame ontwikkeling is het hanteren van het voorzorgsprincipe en op tijd tot actie overgaan van belang.

• Weten wanneer je genoeg weet
• Kunnen inschatten van (on-)mogelijkheden van de techniek
• Kunnen leven met onzekerheid
• Om kunnen gaan met botsende meningen
• Verantwoord kunnen toepassen van het voorzorgsprincipe.

[uit de 8 basiscompetenties voor duurzame ontwikkeling van LvDO]

Een afweging: Als je graag op je scooter naar school wilt, doe je daar dan een energiezuinige actie voor terug om de scooterrit te compenseren? Duurzame ontwikkeling is een proces. Het is dan ook belangrijk om de term duurzame ontwikkeling te gebruiken en geen duurzaamheid. Duurzaamheid is geen status-quo die je kunt bereiken. Benadruk, juist bij leerlingen, dat het een oplossingsrichting is, iets waar zij aan bij kunnen dragen.

Aanbevelingen voor onderwijs(ontwikkelaars)
Voor het thema klimaatverandering en duurzame energie is het zinvol de duurzaamheidcompetenties mee te wegen bij de doelstellingen van nieuwe onderwijsproducten. Concreet betekent het dat leerlingen duurzaamheidsbelangen leren afwegen. Spelvormen met rollenspellen zijn daar bijvoorbeeld heel geschikt voor.

De volgende onderwijsproducten sluiten onder andere aan bij de aandachtspunten uit bovenstaande visie

• Duurzaamheid: www.duurzaamheid.kennisnet.nl
• Duurzaamheid binnen de school: Check it Out! – SME Advies
• Duurzaamheid binnen de school: Scholen voor Duurzaamheid – IVN
• Afweging: Sarah’s Wereld– Podium bureau voor educatieve communicatie bv/ CNME Parkstad Limburg
• Afweging: Milieu in eigen huis (tentoonstelling)- Steengoed/Milieudienst NWU
• Handelingsperspectief: Kies de toekomst – Jongeren Milieu Actief

volgende pagina                         vorige pagina                         terug naar Leerlijn