2.10 Conclusies en aanbevelingen visies

Actualiteit

• Hoe kom je aan de meest actuele informatie over klimaatverandering? De wetenschappelijke en technische inzichten wisselen snel. Het is lastig om een begrijpbare vertaling te maken naar het onderwijs. Sites voor algemene actuele informatie over klimaatverandering zijn www.knmi.nl, www.klimaatportaal.nl of www.milieucentraal.nl

Didactiek

• Kies een didactische werkvorm of een didactisch medium waarin de inzichten en kennis van klimaatverandering actueel blijven.
  Een voorbeeldvraag: vergelijk de voor- en nadelen van drie duurzame energievormen met elkaar in relatie tot milieuvervuiling/de mens/de natuur. Hierbij zijn de technieken als de voor- en nadelen niet statisch.
• Laat leerlingen met de juiste gegevens en feiten zien voor welke uitdaging we staan met het klimaatvraagstuk en het energievraagstuk. Kunnen wij met op Nederlandse grond geteelde biobrandstof onze auto’s laten rijden? Door leerlingen met werkelijke feiten (bijvoorbeeld oppervlak Nederlands landbouwareaal) en variabelen (bijvoorbeeld aantal auto’s en gemiddeld aantal kilometers per jaar) te laten spelen krijgen ze inzicht in de dilemma’s die spelen. Ook bij wiskunde kan het thema heel goed als thema gekozen worden om rekenvaardigheden aan te leren.
• Wees eerlijk over de gevolgen die de leerlingen mogelijk gaan meemaken. Hier gaat het dus ook om de onzekerheden in het klimaatvraagstuk.
• Gebruik de actualiteit in de media in de lessen over klimaatverandering en duurzame energie.
• Leer leerlingen om hun bronnen te beoordelen op betrouwbaarheid.
• Laat leerlingen zien hoe leuk techniek is. Door techniek leer je analytisch en creatief denken en dat is wat we nodig hebben om in de toekomst oplossingen te bedenken voor onze energie behoefte.
• Gebruik spelvormen en rollenspellen om leerlingen duurzaamheids-, klimaat- en energiebelangen te laten afwegen.
• Koppel leerstof over het klimaat en energie zoveel mogelijk aan de leefwereld van leerlingen (zeker voor het basisonderwijs en de onderbouw van het voortgezet onderwijs). Een thema als energie besparen kan gekoppeld worden door leerlingen eerst een lijst te laten maken welke elektrische apparaten ze gebruiken, hoe vaak ze hun mobiele telefoon opladen, wat dat aan energie kost alvorens over energietekorten te spreken.
• Voor het basisonderwijs geldt: hou het concreet en praktisch.
• Relateer nieuwe producten aan de kerndoelen van het basisonderwijs en voortgezet onderwijs. Zo wordt voorkomen dat docenten overladen worden met materiaal dat niet vervangend kan werken voor onderwijsmethoden of ‘reguliere lesstof’.

Inhoud

• Besteed aandacht aan de achterliggende systemen van klimaatverandering. Welke evenwichten en kringlopen (water, energie, CO2, methaan, overige broeikasgassen, natuur) worden door menselijk handelen beïnvloed en welke systemen beïnvloeden elkaar?
• Klimaatverandering raakt heel veel thema’s en geeft dus mogelijkheden voor heel veel wetenschappelijke als maatschappelijke invalshoeken: gezondheid, veiligheid, techniek, fysische, natuurkundige en chemische processen en kringlopen, eigen verantwoordelijkheid, globalisering, wereldpolitiek, grondstoffen, tijdschalen, modelleren, (klimaat)onderzoek.
• Benader de alternatieven voor duurzame energie niet eenzijdig: Kernenergie heeft nadelen maar ook voordelen, kun je biobrandstoffen kweken zonder elders monoculturen achter te laten, waterstofgas is op zichzelf duurzaam maar anno 2007 kost de productie nog veel energie….
• Bied leerlingen een handelingsperspectief (bijvoorbeeld hoe energie te besparen). Het is voor leerlingen belangrijk dat ze actief kunnen bijdragen aan het oplossen van gepresenteerde problemen.

Verbindend thema

• Klimaatverandering is uiterst geschikt als vakoverstijgend thema. Het heeft vele vakspecifieke onderwerpen die in relatie met elkaar staan. Indien klimaatverandering als vakoverstijgend thema gekozen wordt, kan per vak beoordeeld worden welke thema’s een link maken naar klimaatverandering. Als er bijvoorbeeld bij aardrijkskunde gesproken wordt over meteorologie, is er een link naar veranderende weerspatronen en kan er dus een koppeling naar klimaatverandering gemaakt worden. Bij biologie wordt de fotosynthese behandeld en bij scheikunde de koolstofkringloop, ook daar kan een relatie gelegd worden met klimaatverandering. Natuurkunde besteedt aandacht aan de eenheid energie, aardrijkskunde aan fossiele brandstoffen en oliestaten, maatschappijleer mogelijk aan het Kyotoprotocol of globalisering.
• Wees er bij het vakoverstijgend aanbieden van deze onderwerpen van bewust dat begrippen binnen de verschillende vakken verschillende betekenissen hebben, bijvoorbeeld het begrip energie. Voorwaarde voor goed vakoverstijgend onderwijs is dat de verschillende betekenissen van begrippen worden benoemd en dat de begrippen ook met al hun betekenissen worden aangeboden aan de leerlingen.

volgende pagina                         vorige pagina                         terug naar Leerlijn