 |
3.2 Kerndoelen en eindtermen
Kerndoelen basisonderwijs
Voor het basisonderwijs zijn de kerndoelen (1998) aan een revisie onderworpen. Deze herziening is in 2006 operationeel geworden. In bijlage II zijn de herziene kerndoelen opgenomen. De kerndoelen 1998 waren groot in aantal (109) en vaak in een aantal thema's en didactische aspecten (werkvormen) uitgewerkt. De herziening brengt het aantal kerndoelen terug tot 58. Daarbij worden ruimere, meer globale omschrijvingen gehanteerd. Er worden nauwelijks activiteiten gedefinieerd en er wordt geen didactiek meer beschreven. Doel daarvan is dat scholen meer ruimte krijgen er eigen invullingen aan te geven.
Deze ruimte biedt de vrijheid om gebruik te maken van extern aanbod, als dit dezelfde inhouden behandelt als de hoofdstukken uit de methode die een school gebruikt (zie ook paragraaf 2.3, leerstofvervanging). De nieuwe kerndoelen kunnen ook een nadeel zijn voor het natuur- en milieuonderwijs op veel scholen in het basisonderwijs, want de extra ruimte betekent dat docenten veel zelf kunnen en moeten invullen. Scholen die zich 'groen' profileren, zullen geen moeite hebben met het uitwerken van een logisch programma. Maar op scholen waar natuur- en milieuonderwijs minder gestructureerd is opgepakt, moeten leerkrachten zelf een programma samenstellen en dit is meestal niet (bewust) afgestemd op inhouden en activiteiten van de jaren ervoor of ter voorbereiding op het komende jaar.
Klimaat en energie in de kerndoelen basisonderwijs
Klimaat en energie komen in het voorstel voor nieuwe kerndoelen in een viertal doelen (zijdelings) aan de orde. Dit zijn de volgende kerndoelen:
Oriëntatie op jezelf en de wereld
39. De leerlingen leren met zorg om te gaan met het milieu.
42. De leerlingen leren onderzoek doen aan materialen en natuurkundige verschijnselen, zoals licht, geluid, elektriciteit, kracht, magnetisme en temperatuur.
43. De leerlingen leren hoe je weer en klimaat kunt beschrijven met behulp van temperatuur, neerslag en wind.
49. De leerlingen leren over de mondiale ruimtelijke spreiding van bevolkingsconcentraties en godsdiensten, van klimaten, energiebronnen en van natuurlandschappen zoals vulkanen, woestijnen, tropische regenwouden, hooggebergten en rivieren.
Kerndoelen en eindtermen in het VO
In het voortgezet onderwijs gelden voor verschillende groepen verschillende doelen en eindtermen. Alle leerlingen volgen in elk geval de basisvorming, de eerste twee of drie jaar van het voortgezet onderwijs. Zij hebben dan allemaal te maken met de kerndoelen voor de basisvorming. Daarna gelden de eindtermen van de gekozen profielen voor de leerlingen in het VMBO en de tweede fase Havo en VWO.
De minister van onderwijs heeft een wetsvoorstel ingediend met een nieuwe regeling, die de basisvorming zal vervangen, zodat scholen meer vrijheid hebben om kerndoelen op hun eigen manier in onderwijs te vertalen. Als de Tweede Kamer dit voorstel aanneemt dan worden, naar verwachting al vanaf het schooljaar 2006/2007, de huidige kerndoelen vervangen door veel algemenere doelen, die niet meer specifiek per vak zijn maar verdeeld zijn over 7 leergebieden. Ook wordt het aantal doelen sterk verminderd: van bijna 300 naar 58.
Klimaat en energie in de kerndoelen onderbouw VO
In het voorstel met de nieuwe kerndoelen voor de onderbouw van het VO komen de thema’s milieu en duurzame ontwikkeling voor in de volgende kerndoelen:
Onderdeel D: mens en natuur
30. De leerling leert dat mensen, dieren en planten in wisselwerking staan met elkaar en hun omgeving (milieu), en dat technologische en natuurwetenschappelijke toepassingen de duurzame kwaliteit daarvan zowel positief als negatief kunnen beďnvloeden.
31. De leerling leert onder andere door praktisch werk kennis te verwerven over en inzicht te verkrijgen in processen uit de levende en niet-levende natuur en hun relatie met omgeving en milieu.
32. De leerling leert te werken met theorieën en modellen door onderzoek te doen naar natuurkundige en scheikundige verschijnselen als elektriciteit, geluid, licht, beweging, energie en materie.
Onderdeel E: mens en maatschappij
42. De leerling leert in eigen ervaringen en in de eigen omgeving effecten te herkennen van keuzes op het gebied van werk en zorg, wonen en recreëren, consumeren en budgetteren, verkeer en milieu.
46. De leerling leert over de verdeling van welvaart en armoede over de wereld, hij leert de betekenis daarvan te zien voor de bevolking en het milieu, en relaties te leggen met het (eigen) leven in Nederland.
Klimaat en energie op het VMBO
Op het VMBO komen de thema’s klimaat en (duurzame) energie terug in verschillende eindtermen van de vakken Aardrijkskunde, Biologie en Natuur- en Scheikunde 1. Zo is een van de eindtermen van Aardrijkskunde bijvoorbeeld ‘de mogelijkheden van het energiegebruik op aarde in relatie tot de draagkracht van de aarde beschrijven en verklaren en hij/zij kan de maatregelen gericht op duurzaam en milieuvriendelijk energiegebruik beoordelen met Nederland als referentiekader’ en bij Biologie moet de leerling ‘de belangrijkste oorzaken en effecten noemen van de aantasting van natuur en milieu door overbevolking, door bepaalde soorten afval, door het gebruik van bestrijdingsmiddelen, door verkeer en door energiegebruik, mede met gebruikmaking van scheikundige benamingen’. Bij Natuur- en Scheikunde komen eindtermen over (duurzaam) energiegebruik, energiebronnen en het weer voor. Voor een volledig overzicht van de eindtermen met een relatie met klimaat en duurzame energie, klik hier.
Klimaat en energie in eindtermen van de tweede fase
Ook in de tweede fase van de Havo en het VWO komen de thema’s klimaat en (duurzame) energie voor in de eindtermen van de vakken Aardrijkskunde, Biologie, Natuurkunde en Scheikunde. Voor de Havo is dit bij Aardrijkskunde bijvoorbeeld eindterm 17 uit domein D (natuur en milieu): ‘De kandidaat kan veranderingen in het natuurlijke milieu door menselijke activiteiten relateren aan natuurlijke veranderingen op lange termijn. (klimaatveranderingen op verschillende tijdschalen van elkaar onderscheiden; de hoofdoorzaken van de klimaatveranderingen beschrijven; de menselijke activiteiten die van invloed zijn op de energiebalans en de algemene luchtcirculatie beschrijven; de huidige klimaatveranderingen relateren aan menselijke invloeden en natuurlijke veranderingen op lange termijn.) Hij betrekt daarbij de geologische- en historische tijdschaal’, en bij Scheikunde eindterm 22 uit het domein C (Stoffen en materialen 2, organisch): ‘de invloed van de toepassing van fossiele en alternatieve brandstoffen op het koolstofdioxide-gehalte van de atmosfeer aangeven: mogelijke invloed op het broeikaseffect’.
En voor het VWO is het bijvoorbeeld voor Biologie eindterm 80 uit domein D (metabolisme): ‘menselijke activiteiten noemen die: het ’zure regen’-probleem veroorzaken (onder meer overbemesting); het broeikaseffect veroorzaken (onder meer verbrandingsprocessen), en voor Natuurkunde eindterm 44 uit domein D (warmteleer): ‘de verschillende vormen van energietransport beschrijven en uitleggen hoe energieverlies kan worden beperkt: geleiding, stroming, straling; isolatie; afvalwarmte’.
Voor de Havo zijn de volgende eindtermen belangrijk voor het onderwijs over klimaat en duurzame energie: Aardrijkskunde 16-17, Biologie 2, 57, 67-69, 71, Natuurkunde 1, 18, 54-59, 66-69 en Scheikunde 17-23, 77. Voor het VWO gaat het om Aardrijkskunde 24-26, 29-30, Biologie 69, 74, 78, 80-81, 83, 159, 167-168, Natuurkunde 3-4, 27-29, 43-44, Scheikunde 33-39. Voor een volledig overzicht van de eindtermen met een relatie tot klimaat en duurzame energie, zie Eindtermen tweede fase Havo en Eindtermen tweede fase VWO.
__________________________________________________________________________________________
Op www.minocw.nl zijn onder 'onderwijs' alle volledige publicaties over kerndoelen te vinden en te downloaden. Bij primair onderwijs is een dossier kerndoelen primair onderwijs, en voor de onderbouw VO is een dossier onderbouw voortgezet onderwijs. De eindtermen voor VMBO, Havo en VWO zijn o.a. te vinden via www.eindexamen.nl onder ‘algemeen’, ‘examenprogramma’s’.
__________________________________________________________________________________________
volgende pagina vorige pagina terug naar Leerlijn
|
